Een tolk is veel meer dan een wandelend woordenboek alleen. Vaak ben je ook een soort brug tussen culturen. Vorige week mocht ik als tolk Frans werken voor een delegatie uit Mali die een bezoek aan een Nederlandse organisatie bracht. Als tolk word je dan ook een soort vraagbaak voor allerlei verbazingwekkende verschijnselen: Van wie zijn al die fietsen op het station? Waarom lopen Nederlanders zo snel? Wie is hier de baas (over het feit dat de “baas” niet te onderscheiden was van een “gewone” medewerker)? Of drinken jullie altijd melk bij het eten? En wat smaakt die melk raar (karnemelk)!
Wilt u meer weten over cultuurverschillen en begrijpen waarom Nederlandse verjaardagsfeestjes voor buitenlanders zo vreemd lijken? Dan moet u zeker Je mag het altijd ruilen, Nederlanders door de ogen van buitenlanders van Wilfried Ploeg lezen.
Er wonen en werken meer dan anderhalf miljoen westerse allochtonen in Nederland, waaronder veel expats. Voor deze mensen kunnen Nederlandse gewoontes en gebruiken nogal ongebruikelijk zijn. Dit boek houdt Nederlanders een spiegel voor en laat zien hoe typisch wij ons vaak gedragen in de ogen van buitenlanders. Zo krijgen we ook direct antwoord op de vraag waarom buitenlanders soms misschien vreemd op ons reageren. Je mag het altijd ruilen kweekt op humoristische, maar inzichtelijke wijze meer begrip voor culturele verschillen en kan helpen de verhouding tussen Nederlanders en mensen uit andere kulturen te verbeteren.
Een actueel, relevant en amusant boek voor de Nederlander die midden in de wereld staat!
Eerder deze week verscheen in Trouw een artikel van Ivo Barends over een rechtszaak waarbij een tolk Frans aanwezig was. Tolken voor de rechtbank vergt een diepgaande kennis van juridische termen in beide talen (het Frans en het Nederlands).
In dit geval gebruikt de rechter bewust een woord dat zich in het Frans moeilijk laat vertalen: flessentrekkerij.
De verdachte heeft behalve zijn advocaat ook een tolk bij zich, die alles wat de rechter zegt naar het Frans vertaalt. Niet betalen in een restaurant heet in juristentaal “flessentrekkerij”. “Vertaalt u dat eens naar het Frans”, lacht de rechter verwachtingsvol naar de tolk.
U kunt de rest van het artikel op de website van Trouw lezen.
En als u het echt wilt weten, flessentrekkerij in het Frans is grivèlerie (verouderd) of filouterie.
De Europese verkiezingen zijn achter de rug en een nieuwe lading europarlementariërs gaat straks debatteren in Straatsburg. Als tolk Frans ben ik altijd gefascineerd geweest door het enorme leger tolken dat het werk van parlementariërs mogelijk maakt.
Op www.presseurop.eu kunt u een artikel lezen over de tolken van het Europees Parlement. Op Presseurop vindt u ook vertalingen in het Nederlandse van artikelen die verschenen zijn in andere Europese landen. Ideaal om de actualiteiten van onze buren te volgen zonder een buitenlandse krant te hoeven ontcijferen.
Ons werk bestaat er niet alleen uit om de opmerkingen van een spreker in real time te vertalen. Wij moeten ook aandacht hebben voor de boodschap die in zijn geheel wordt overgebracht, en die – afgezien van woorden – vaak bestaat uit bedekte termen, de lichaamstaal van de spreker en de context waarin hij zijn toespraak houdt. Tolken brengt stress met zich mee, vooral tijdens de plenaire vergaderingen, waarin de EP-leden slechts één tot vijf minuten “spreektijd” hebben. En die tijd proberen ze optimaal te benutten. Toespraken worden vaak voorgelezen in een tempo dat ons echt voor problemen kan stellen.
Deze week verschijnt een taalcursus (Vakantiecursus Frans) bij Prisma die ik een paar weken geleden met een collega heb opgenomen. Heel erg leuk om te doen!
De bedoeling is dat je na het luisteren van de CD je verstaanbaar kunt maken in het Frans. Zeven verschillende onderwerpen komen aan bod: begroeten, tellen, voorstellen, bestellen, reizen, de weg vragen en winkelen.
Ideaal voor in de auto op reis naar Frankrijk of in de file naar je werk…
Prisma vakantiecursus Frans bestellen (€ 14,95)
Benny Lewis, een Ierse wereldreiziger en taalliefhebber, gaat een nieuwe uitdaging aan: een voor hem volkomen nieuwe taal (namelijk het Tsjechisch) binnen drie maanden vloeiend leren spreken. Het Tsjechisch schijnt een moeilijke taal te zijn. Benny gaat drie maanden in Praag doorbrengen met als doel om de taal onder de knie te krijgen. Of het gaat lukken hangt natuurlijk af van de manier waarop je vloeiend definieert?
Voor sommigen is een biertje bestellen en over koetjes en kalfjes praten al vloeiend genoeg!
In ieder geval een moedige onderneming die je op http://www.fluentin3months.com/ kunt volgen.
Succes Benny!
Op www.presseurop.eu (een website waarop artikelen uit verschillende Europese bronnen naar een aantal talen worden vertaald) staat een artikel waarin de Franse schrijver Claude Duneton beweert dat je van het leren van de Franse taal slim wordt…
Ik was erg verbaasd over de beweringen van een jonge wiskundige. Hij stelde ronduit dat Franse onderzoekers in de fundamentele wiskunde internationaal gezien het best presteren omdat ze zich in het Frans uitdrukken, en niet zoals andere wetenschappers, in het Engels.
Link naar het artikel in het Nederlands: Van Frans leren word je slim
Taalchauvinisme of waarheid?
Op maandag 25 mei mocht ik als tolk Frans optreden in het kader van een uitwisseling tussen een Parijse school en de Hogeschool van Amsterdam. De Franstalige studenten spraken geen Engels en de Nederlandse studenten geen Frans… Dan heb je wel een tolk Frans nodig!
Wat me het meest opviel tijdens deze toch vrij informele ontmoeting is het verschil in omgangsvormen tussen Nederlanders en Fransen. Ik mocht bijvoorbeeld een gesprek tolken tussen een Franse docente en een Nederlandse student waarbij de Française de Amsterdamse student tutoyeerde en de Amsterdamse student de Française vousvoyeerden (ja, dat woord staat ook in het woordenboek = “met u aanspreken). Als tolk moet je dan de voornaamwoorden omwisselen: vous wordt dus jij en jij wordt dus vous… In Frankrijk wordt over het algemeen het tutoyeren van een docent niet op prijs gesteld terwijl het heel gewoon is in Nederland. Ik ken ook geen Nederlandse docenten die hun studenten met “u” aanspreken…
Als tolk Frans moet je dus voortdurend rekening houden met cultuurverschillen. Foute omgangsvormen kunnen tenslotte een gesprek verpesten en je bent als tolk verantwoordelijk voor een goed lopend gesprek. Weten wanneer je tu (jij) of vous (u) moet gebruiken in het Frans kan een ware hersenbreker zijn voor Nederlanders die opgegroeid zijn in een “jij-cultuur”.
Hier zijn een paar vuistregels:
Aanvoelen wanneer je mensen met tu of vous moet aanspreken vergt veel ervaring… En als je het echt niet meer weet, kun je altijd uitleggen dat het in Nederland gebruikelijk is om elkaar te tutoyeren!
Jonathan
Kikkers zijn leuk! Niet alleen voor natuurliefhebbers maar ook voor taalliefhebbers. In deze tijden van crisis weten we dat je van een kikker geen veren kan plukken en dat je beter een koele dan een kale kikker kan zijn… Andere talen, bijvoorbeeld het Frans of het Engels, hebben niet zo veel met deze schattige amfibieën. We leven tenslotte in een kikkerlandje!
Ik kwam onlangs een voor mij nieuwe uitdrukking in de krant:
Met 27 lidstaten is de Europese Unie niet meer te besturen, het is net een kruiwagen vol kikkers.
Helaas is deze uitdrukking niet toe te schrijven aan de Nederlandse taal maar aan het Engels a wheelbarrows full of frogs. Maar ja, de uitdrukking is zo beeldend dat hij rechtstreeks in het Nederlands mag worden vertaald.
Grappig genoeg heeft de Franse politicus François Bayrou, goed voor 18,57% van de stemmen in de eerste ronde van de Franse presidentsverkiezingen van 2007, deze uitdrukking in het Frans gebruikt over het besturen van zijn partij (MoDem): C’est aussi difficile que de conduire une brouette pleine de grenouilles. Elles sautent dans tous les sens (Het is net zo moeilijk als een kruiwagen vol kikkers voort te duwen. Ze springen alle kanten op.) Eigenaardig in het land van kikkerbilletjeseters…
Als tolk Frans word je voortdurend met de volgende vraag geconfronteerd: “Hoeveel talen spreek je eigenlijk?”. Veel mensen denken dat een tolk heel veel verschillende talen moet beheersen om zijn beroep te kunnen uitoefenen. Maar niets is minder waar. Hoewel sommige tolken inderdaad ware polyglotten zijn (5, 6, 7 of meer talen), moet een tolk vooral zijn werktalen perfect kennen. Veel tolken hebben naast hun moeder taal dus “maar” één of twee werktalen. Een tolk Frans kan bijvoorbeeld naast het Frans, het Engels en het Nederlands in zijn talenpakket hebben.
Bij internationale instellingen en tolkopleidingen wordt er een onderscheid gemaakt tussen A-, B- en C-talen.
De A-taal: De A-taal is de moedertaal van een tolk.
De B-taal: De B-taal, een vreemde taal voor de tolk, wordt ook vaak een “actieve taal” genoemd. Een tolk kan vanuit deze taal (bijvoorbeeld het Nederlands) naar zijn moedertaal (bijvoorbeeld het Frans) tolken en ook omgekeerd (dus Nederlands naar Frans of Frans naar Nederlands).
De C-taal: Ook “passieve taal” genoemd. De tolk werkt meestal uitlsuitend van deze taal naar zijn moeder taal.
Voorbeeld van talencombinaties van een tolk Frans:
Frans (A), Nederlands (B), Engels (B), Spaans (C): De tolk kan dus van het Nederlands naar het Frans, van het Frans naar het Nederlands, van het Engels naar het Frans, van het Frans naar het Engels en van het Spaans naar het Frans werken. Het is heel ongebruikelijk om tussen twee B-talen te werken of tussen een C-taal en een B-taal.
Heeft u altijd al tolk Frans of Engels willen worden ? Grijp uw kans! De Europese Commissie is op zoek naar jonge tolken. Er dreigt in de komende jaren een tekort aan tolken te ontstaan in Europa omdat veel ervaren tolken met pensioen gaan. In veel Europese landen constateert men dat steeds minder jongeren talen gaan studeren. De concurrentie tussen internationale instellingen (Europese Unie, VN, Wereldbank, maar ook tweetalige landen als Canada) om talenknobbels aan zich te binden is fel.
Bovendien is het heel moeilijk om een ervaren tolk door een beginnende tolk te vervangen: “Tolken worden tijdens hun carrière actief aangemoedigd nieuwe talen te leren. Als ze met pensioen gaan, spreken ze dikwijls zes of zeven talen. Daarna valt er een groot gat”, aldus De Mey-Van Ree en Andersen die bij de taalafdelingen van de Europese Commissie werken.
Om jongeren aan te moedigen om tolk te worden, heeft de Commissie het volgende promotiefilmpje gemaakt:
Meer weten ?
http://www.vkbanen.nl/actueel/739312/Europese-Commissie-zoekt-vertalers-via-YouTube.html