Met de Franse slag…

Voor iemand die een taal goed onder de knie wil krijgen, zijn uitdrukkingen verplichte kost. Het Nederlands kent een overvloed aan kleurrijke uitdrukkingen die men graag gebruikt. Deze uitdrukkingen zijn vaak geïnspireerd door het landschap of de geschiedenis van Nederland (de zee, het water…). Als tolk Frans is het altijd een uitdaging om een mooi equivalent te vinden.

Hier volgen een aantal gangbare uitdrukkingen die ik persoonlijk typisch Nederlands vind (met een Franse vertaling voor de liefhebbers):

• Een tik van de molen gekregen hebben: Een mooie uitdrukking in het Frans is avoir une araignée au plafond (een spin op het plafond hebben). Deze uitdrukking zou in de 19de eeuw door Parijse prostituees zijn bedacht. Het plafond verwijst naar de bovenkant van de schedel waar een spin ongestoord haar web kan weven.
• Een huishouden van Jan Steen: Wie een schilderij van Jan Steen heeft gezien, weet onmiddellijk waar het over gaat! Zo’n mooie uitdrukking kan ik helaas in het Frans niet vinden. Ik zou het vertalen met bazar of fourbi. Iemand een betere oplossing?
• Te diep in het glas gekeken hebben: In het Frans kennen we de uitdrukking avoir un verre dans le nez, letterlijk een glas in de neus hebben…
• Spijkers op laag water zoeken: Het valt me op dat het Nederlands veel uitdrukkingen met het woord “spijker” kent. Wie de die in het glasje kijkt, heeft daarna een spijker in zijn kop. En je kunt natuurlijk zowel spijkers met koppen slaan als de spijker op de kop slaan… Als u deze uitdrukkingen niet kent, moet u zeker uw kennis bijspijkeren.
• Dat zet geen zoden aan de dijk: Om een dijk te verstevigen gebruikte men vroeger zoden, “begroeide stukken grond die door plantewortels bij elkaar gehouden worden”. In het Frans zou je kunnen zeggen Cela ne fait pas avancer les choses of in de omgangstaal Ça fait pas avancer le schmilblick. Het woord schmilblick is door een Franse cabaretier in de jaren 60 bedacht voor een televisiespelletje en wordt sindsdien in de spreektaal gebruikt.