Pas op, valse vrienden!

Als tolk Frans moet je voortdurend op je hoede zijn voor zogenoemde valse vrienden. Ze liggen overal op de loer, wachtend op een ogenblik van onoplettendheid. Onlangs moest ik als tolk Frans (Engels > Frans) werken tijdens een congres over ontwikkelingssamenwerking. Het einde van een lange dag naderde. Een van de Engelstalige sprekers concludeerde zijn betoog met Actually I think we will eventually manage to…… De woorden gingen zoals altijd via mijn oren naar mijn hersenen waar ze wonderbaarlijk genoeg naar een andere taal worden omgetoverd… En ik begon mijn zin in het Frans met “Actu…”! STOP. Alle aanwezige neuronen sloegen ineens op hol. MAYDAY. MAYDAY. Alle alarmen rinkelden ergens in de controlekamer. De dienstneuron werd onmiddellijk waker gebeld: “Boss, we have a problem”. In een fractie van een seconde was het alle hens aan dek… “Actu… En fait je pense que nous allons finalement réussir à…”. Applaus in de controlekamer, schouderklopjes bij de neuronen, we kunnen weer op kruissnelheid varen…

Voor een tolk Frans wemelt de Engelse taal van zulke valse vrienden. Actually is geen actuellement en eventually geen éventuellement (dat geldt trouwens ook voor het tolken van het Engels naar het Nederlands). Deze valse vrienden getuigen van een lange geschiedenis van moeilijke verhoudingen tussen Frankrijk en Engeland maar zijn ook een afspiegeling van de enorme invloed die het Frans op het Engels heeft gehad.

Er is ook een aantal valse vrienden tussen het Nederlands en het Frans. Een Nederlandse conducteur is bijvoorbeeld een contrôleur in het Frans en de puntjes op de i zetten heeft in het Nederlands een andere betekenis dan mettre les points sur les i.

Oppassen dus!

Ps: Diversion is ook een valse vriend tussen het Engels en het Frans. In het Engels betekent het meestal omleiding en in het Frans afleiding.

Pimp je Nederlands! (4) carte blanche

Ontdek iedere week een Franse uitdrukking die je ook gewoon in het Nederlands kunt gebruiken…

Vandaag: carte blanche

Een gele of rode kaart geven/krijgen is voor iedereen duidelijk, een dame blanche ook, maar een witte kaart?

Als iemand carte blanche krijgt van een meerdere dan heeft hij vrij spel om iets te bereiken en kan alle middelen inzetten om het gewenste resultaat te behalen.

Een paar voorbeelden:

James Bond kreeg carte blanche van de MI6 om de Russische spion uit te schakelen.
De premier gaf de tolk Frans carte blanche om alles wat er werd gezegd te vertalen.
De directeur gaf zijn medewerker carte blanche om de onderhandelingen met de tegenpartij in goede banen te leiden.

Volgende week: tour de force.

Pimp je Nederlands! (3) avant la lettre

Ontdek iedere week een Franse uitdrukking die je ook gewoon in het Nederlands kunt gebruiken…

Vandaag: avant la lettre

Nederlanders die voor een Franstalig publiek spreken, vinden het vaak leuk om van oorsprong Franse uitdrukkingen te gebruiken. Meestal verwachten ze van hun publiek enige blijk van (h)erkenning en je moet als tolk Frans het gewilde effect van de spreker wel kunnen overbrengen. Het probleem is dat zo’n uitdrukking vaak totaal onverwachts komt voor de toehoorders en dat de uitspraak hiervan ook niet altijd optimaal is. Als tolk voeg ik dan vaak een toelichting toe, bijvoorbeeld dat de uitdrukking en français dans le texte is gebruikt…

Avant la lettre is een vaak voorkomende Franse uitdrukking in de Nederlandse taal. Letterlijk betekent het “voor de letter”. Vorige week had ik het over Père Joseph, een netwerker avant la lettre in een tijdperk zonder Hyves, Linkedin of netwerkbijeenkomsten…

Voorbeelden:
Het Romeinse Rijk, een economische unie avant la lettre.
In de jaren 50 waarschuwde hij al voor de gevaren van de opwarming van de aarde. Hij was een milieuactivist avant la lettre.

Volgende week: carte blanche.