Accreditatie freelance tolken EU

Werken bij de EU is de droom van veel tolken. Iedere jaar organiseren de Europese instellingen een gemeenschappelijke test om nieuwe tolken te werven. De zogenaamde accreditatietest bestaat uit de onderdelen consecutief tolken en simultaan tolken. Als je voor deze test slaagt dan worden jouw naam en verdere gegevens opgenomen in het gezamenlijke EU gegevensbestand van geaccrediteerde freelancers.

In de volgende filmpjes kunnen we zien hoe zo’n test verloopt. De kandidaat, een tolk Frans (Frans>Engels), moet een toespraak van ongeveer 6 minuten consecutief tolken.

Vlaams Vs. Nederlands

Onlangs zei een collega tolk tegen mij dat ze soms moeite had om voor Vlamingen te tolken omdat ze bepaalde woorden/uitdrukkingen gebruiken die ze niet kent. In mijn werk als tolk Frans is het me inderdaad opgevallen dat Vlamingen relatief veel uitdrukkingen gebruiken die Nederlanders niet kennen. Gelukkig voor mij zijn die uitdrukkingen vaak precies dezelfde in het Frans.

Twee voorbeelden die ik vorige week nog tegenkwam:

• De pedalen kwijt zijn: in het Frans perdre les pédales (de kluts kwijt zijn in het Nederlands)
• Dat is een ander paar mouwen: in het Frans c’est une autre paire de manches (dat is andere koek in het Nederlands)

Workshops voor vertalers Frans

Wat me het meest aanspreekt in het beroep van vertaler Frans is dat je nooit uitgeleerd ben. Er zijn altijd nieuwe vakgebieden te ontdekken met hun specifieke jargon en stijl. Overal waar teksten geschreven worden, en dat zijn nogal wat vakgebieden, heb je vertalers nodig (handleidingen, juridische stukken, literatuur, politiek, computerspelletjes, ondertiteling…). Altijd kom je nieuwe woorden of uitdrukkingen tegen, zowel in je moedertaal als in je vreemde taal/talen.

Als je al werkzaam ben als vertaler Frans ken je vast de workshops van David Brunand, een Franse jurist en tevens vertaler. Zelf heb ik nog niet de gelegenheid gehad om zijn workshops te volgen maar ik heb van collega’s positieve geluiden gehoord. In maart, april en mei organiseert David Brunand 4 workshops:

Vertalen op het gebied van het erfrecht (27 maart)
Vertalen op het gebied van het burgerlijk procesrecht (5 juin)
Vertalen op het gebied van het vennootschapsrecht (23 avril ou 21 mai)
Vertalen op het gebied van het vastgoedrecht (verkoop van onroerende zaken) (7 mei)

Voor meer informatie neem gewoon contact op met David Brunand (dhb.office@wxs.nl).

De gereedschapskist van een vertaler Frans

De snelle ontwikkeling van het Internet heeft het beroep van vertaler (en veel andere beroepen) voorgoed veranderd. Ik heb die goede oude tijd waarin vertalers nog met een tikmachine werkte en hun vertalingen per post opstuurden niet gekend. Als vertaler Frans heb ik altijd met de computer gewerkt en mijn vertalingen met een muisklik per e-mail opgestuurd. Alles heeft zijn voor- en nadelen natuurlijk. Aangezien vertalers tegenwoordig over veel meer informatie en technologie beschikken, zijn de kwaliteits- en snelheidseisen veel hoger dan vroeger. De moderne vertaler moet dus snel kunnen zoeken op het Internet. Hier volgt een selectie van mijn favoriete hulpmiddelen, de gereedschapskist van een vertaler Frans:

IATE: IATE staat voor Inter-Active Terminology for Europe. Deze databank wordt beheerd door de verschillende Europese instellingen en bevat specifieke EU-terminologie in de officiële talen van de EU.

Termium: Termium is de terminologiedatabank van de Canadese overheid en is vooral handig voor de vertaler Engels <-> Frans. Naast miljoenen (technische) termen biedt Termium ook informatie over stijl en grammatica. Als vertaler Frans moet je echter niet vergeten dat het Frans dat in Canada gesproken wordt vaak verschilt met het Europese Frans. Daar hebben de makers van Termium ook aan gedacht: de termen die in Frankrijk gebruikt worden zijn ook opgenomen!

Eurlex: Met Eurlex heb je rechtstreeks toegang tot alle juridische teksten van de Europese Unie. Dankzij een zeer complete zoekfunctie is het mogelijk om teksten in verschillende talen naast elkaar te leggen. Zo kan de vertaler kijken hoe zijn collega’s van de Europese Unie bepaalde termen hebben vertaald.

Nederlands, Engels of Frans?

Gister was ik in België (Gent) voor een workshop over congrestolken gegeven door een tolk Frans van de Europese Commissie. Zoals u weet krijgt in België alles wat met taal te maken heeft een politieke lading. Het gesprek van de dag was gister dus de eerste Europese top die onder voorzitterschap van Herman van Rompuy vandaag plaatsvindt. De brandende vraag was: in welke taal gaat Van Rompuy de staatshoofden en regeringsleiders toespreken?

In het Vlaams, zijn moedertaal? Mogelijk maar niet praktisch. Je moet dan voor vertolking naar alle andere Europese talen zorgen, een logistische nachtmerrie en een peperdure oplossing natuurlijk…

In het Frans, een van de officiële talen van België en een belangrijke werktaal in de EU? Maar dan zullen de Vlamingen zich gepasseerd voelen, luidt het tegenargument…

In het Engels dan? Op het eerste gezicht dé politiek correcte oplossing. Enige probleem is dat je dan de positie van het Engels als overheersende taal van de EU zou onderkennen, wat tegenstrijdig is met het taalbeleid van de Europese instellingen…

Ik ben dus benieuwd in welke taal Van Rompuy vandaag zijn collega’s toe gaat spreken!

Pas op, valse vrienden!

Als tolk Frans moet je voortdurend op je hoede zijn voor zogenoemde valse vrienden. Ze liggen overal op de loer, wachtend op een ogenblik van onoplettendheid. Onlangs moest ik als tolk Frans (Engels > Frans) werken tijdens een congres over ontwikkelingssamenwerking. Het einde van een lange dag naderde. Een van de Engelstalige sprekers concludeerde zijn betoog met Actually I think we will eventually manage to…… De woorden gingen zoals altijd via mijn oren naar mijn hersenen waar ze wonderbaarlijk genoeg naar een andere taal worden omgetoverd… En ik begon mijn zin in het Frans met “Actu…”! STOP. Alle aanwezige neuronen sloegen ineens op hol. MAYDAY. MAYDAY. Alle alarmen rinkelden ergens in de controlekamer. De dienstneuron werd onmiddellijk waker gebeld: “Boss, we have a problem”. In een fractie van een seconde was het alle hens aan dek… “Actu… En fait je pense que nous allons finalement réussir à…”. Applaus in de controlekamer, schouderklopjes bij de neuronen, we kunnen weer op kruissnelheid varen…

Voor een tolk Frans wemelt de Engelse taal van zulke valse vrienden. Actually is geen actuellement en eventually geen éventuellement (dat geldt trouwens ook voor het tolken van het Engels naar het Nederlands). Deze valse vrienden getuigen van een lange geschiedenis van moeilijke verhoudingen tussen Frankrijk en Engeland maar zijn ook een afspiegeling van de enorme invloed die het Frans op het Engels heeft gehad.

Er is ook een aantal valse vrienden tussen het Nederlands en het Frans. Een Nederlandse conducteur is bijvoorbeeld een contrôleur in het Frans en de puntjes op de i zetten heeft in het Nederlands een andere betekenis dan mettre les points sur les i.

Oppassen dus!

Ps: Diversion is ook een valse vriend tussen het Engels en het Frans. In het Engels betekent het meestal omleiding en in het Frans afleiding.

Pimp je Nederlands! (4) carte blanche

Ontdek iedere week een Franse uitdrukking die je ook gewoon in het Nederlands kunt gebruiken…

Vandaag: carte blanche

Een gele of rode kaart geven/krijgen is voor iedereen duidelijk, een dame blanche ook, maar een witte kaart?

Als iemand carte blanche krijgt van een meerdere dan heeft hij vrij spel om iets te bereiken en kan alle middelen inzetten om het gewenste resultaat te behalen.

Een paar voorbeelden:

James Bond kreeg carte blanche van de MI6 om de Russische spion uit te schakelen.
De premier gaf de tolk Frans carte blanche om alles wat er werd gezegd te vertalen.
De directeur gaf zijn medewerker carte blanche om de onderhandelingen met de tegenpartij in goede banen te leiden.

Volgende week: tour de force.

Pimp je Nederlands! (2) éminence grise

Ontdek iedere week een Franse uitdrukking die je ook gewoon in het Nederlands kunt gebruiken…

Vandaag: éminence grise

Schijn bedriegt. Eminence grise verwijst niet naar een oudere man met grijs haar die van een bepaald aanzien geniet maar naar Père Joseph (1577-1638), de biechtvader van Kardinaal de Richelieu. Deze monnik was een ware netwerker avant la lettre en riep de eerste onofficiële inlichtingendienst van de geschiedenis in het leven. Dankzij zijn netwerk van monniken/spionnen oefende Père Joseph heel veel invloed uit in de coulissen. Grise (grijs) verwijst trouwens niet naar de kleur van zijn haar maar naar de kleur van het habijt van de Kapucijnen.

Een éminence grise is dus simpelweg iemand die achter de schermen heel veel invloed uitoefent, ongeacht zijn/haar leeftijd en haarkleur. En niet een grijze man die bekend is en een succesvolle carrière achter de rug heeft (een autoriteit).

Volgende week: avant la lettre.

Pimp je Nederlands! (1) en plein public

Ontdek iedere week een Franse uitdrukking die je ook gewoon in het Nederlands kunt gebruiken…

Van de week moest ik in Den Haag als tolk Frans werken. Voor de lunch besloot ik om naar La Place te gaan. Ik nam een salade en wilde een lekker broodje uitkiezen voor erbij. Toen ik een pain au levain bestelde, keek het meisje van de broodjes me aan alsof het Chinees was… Tsja, het stond gewoon in het Frans op het bordje… Heb ik ook vaak als ik in een café een jus d’orange bestel, ik moet het meestal drie keer herhalen. Tegenwoordig drink ik trouwens geen jus d’orange meer, alleen sinaasappelsap…

Ik ben altijd gefascineerd geweest door Franse woorden en uitdrukkingen die gebruikt worden in andere talen. Een paar jaar geleden was ik aan een lijst begonnen van zulke uitdrukkingen in de Engelse taal. Je kunt bijvoorbeeld denken aan femme fatale, coup de grâce, en passant, nouveau riche of Voulez-vous coucher avec moi ce soir…

Door de eeuwen heen hebben veel Franse woorden en uitdrukkingen ook hun weg gevonden naar de Nederlandse taal. Iedere week gaan we dus een van deze woorden/uitdrukkingen voor het voetlicht brengen…

Vandaag: en plein public

En plein public betekent letterlijk in volle openbaarheid. Deze uitdrukking is voor Nederlanders niet makkelijk uit te spreken omdat hij twee nasale klanken bevat, en en ein.

Uitspraak van en plein public zoals het hoort :

En nu een aantal voorbeelden:

Sarkozy heeft zich en plein public belachelijk gemaakt door iemand die hem geen hand wilde geven uit te schelden.

De paradox van reality-tv: privacy en plein public.

Je moet het durven om zo en plein public over je gevoelens te praten…

Volgende week: éminence grise.

Met de Franse slag…

Voor iemand die een taal goed onder de knie wil krijgen, zijn uitdrukkingen verplichte kost. Het Nederlands kent een overvloed aan kleurrijke uitdrukkingen die men graag gebruikt. Deze uitdrukkingen zijn vaak geïnspireerd door het landschap of de geschiedenis van Nederland (de zee, het water…). Als tolk Frans is het altijd een uitdaging om een mooi equivalent te vinden.

Hier volgen een aantal gangbare uitdrukkingen die ik persoonlijk typisch Nederlands vind (met een Franse vertaling voor de liefhebbers):

• Een tik van de molen gekregen hebben: Een mooie uitdrukking in het Frans is avoir une araignée au plafond (een spin op het plafond hebben). Deze uitdrukking zou in de 19de eeuw door Parijse prostituees zijn bedacht. Het plafond verwijst naar de bovenkant van de schedel waar een spin ongestoord haar web kan weven.
• Een huishouden van Jan Steen: Wie een schilderij van Jan Steen heeft gezien, weet onmiddellijk waar het over gaat! Zo’n mooie uitdrukking kan ik helaas in het Frans niet vinden. Ik zou het vertalen met bazar of fourbi. Iemand een betere oplossing?
• Te diep in het glas gekeken hebben: In het Frans kennen we de uitdrukking avoir un verre dans le nez, letterlijk een glas in de neus hebben…
• Spijkers op laag water zoeken: Het valt me op dat het Nederlands veel uitdrukkingen met het woord “spijker” kent. Wie de die in het glasje kijkt, heeft daarna een spijker in zijn kop. En je kunt natuurlijk zowel spijkers met koppen slaan als de spijker op de kop slaan… Als u deze uitdrukkingen niet kent, moet u zeker uw kennis bijspijkeren.
• Dat zet geen zoden aan de dijk: Om een dijk te verstevigen gebruikte men vroeger zoden, “begroeide stukken grond die door plantewortels bij elkaar gehouden worden”. In het Frans zou je kunnen zeggen Cela ne fait pas avancer les choses of in de omgangstaal Ça fait pas avancer le schmilblick. Het woord schmilblick is door een Franse cabaretier in de jaren 60 bedacht voor een televisiespelletje en wordt sindsdien in de spreektaal gebruikt.