Vlaams Vs. Nederlands

Onlangs zei een collega tolk tegen mij dat ze soms moeite had om voor Vlamingen te tolken omdat ze bepaalde woorden/uitdrukkingen gebruiken die ze niet kent. In mijn werk als tolk Frans is het me inderdaad opgevallen dat Vlamingen relatief veel uitdrukkingen gebruiken die Nederlanders niet kennen. Gelukkig voor mij zijn die uitdrukkingen vaak precies dezelfde in het Frans.

Twee voorbeelden die ik vorige week nog tegenkwam:

• De pedalen kwijt zijn: in het Frans perdre les pédales (de kluts kwijt zijn in het Nederlands)
• Dat is een ander paar mouwen: in het Frans c’est une autre paire de manches (dat is andere koek in het Nederlands)

Tolken bij de top van Kopenhagen

Op Bootheando, Spaanstalige website van een collega tolk, vond ik dit filmpje dat ons een kijkje achter de schermen biedt bij de top van Kopenhagen die in december plaatsvond. Norman Lusted, hoofd van de Engelse tolken bij de VN, zet uiteen hoe de tolken bij zo’n grote vergadering werken.

Interview met Roderick Jones – Tolk Frans en Engels

Op http://www.radio.cz/en/article/49110/limit heb ik een interessant interview met Roderick Jones (tolk Frans en Engels voor de Europese instellingen) gevonden. Roderick Jones is bekend als auteur van het naslagwerk Conference Interpreting Explained.

Op de vraag “Vertaalt u altijd alles letterlijk? En censureert u wel eens een spreker, bijvoorbeeld als deze begint te vloeken?” antwoordt Jones:

We never interpret verbatim. I stress very strongly that interpreting has – in the word itself – interpretation. Interpreting is not a literal transliteration of what is said, and that’s really, really important. You understand the meaning of what is said, you understand the meaning in context, and then you transpose the original into your target language, rather than doing a literal translation.

De leukste baan ? Vertaler Frans

Op www.vkbanen.nl staat een interview met een collega vertaler Frans die in Frankrijk woont, Milou Boon.

Boon: ‘Teksten vertaal ik zo letterlijk mogelijk. Als tolk, dus wanneer je live gesprekken of toespraken vertaalt, geef je sneller een samenvatting van wat er gezegd wordt, zeker als je geen tijd hebt om simultaan te vertalen. Ik heb niet voor tolk gestudeerd, maar dan kun je – anders dan in Nederland – toch het beroep uitoefenen. Als je natuurlijk kunt bewijzen dat je er geschikt voor bent.

‘Over het algemeen verdienen vertalers minder dan tolken. Tolken zijn meestal pientere mensen, vaak tweetalig opgevoed, met een brede kennis van zaken om de essentie van een tekst snel te kunnen oppikken en door te geven. Bij vertalen heb je meer tijd, ook om dingen op te zoeken.’

Tolk Frans voor ATD Vierde Wereld

Afgelopen weekend was ik in Pierrelaye, een stadje vlakbij Parijs, om samen met een collega tolk Frans te tolken voor de beweging ATD Vierde Wereld. Deze organisatie, gesticht in 1957 door de Franse priester Joseph Wresinski, heeft als doel om tegen armoede en sociale uitsluiting te strijden. ATD geniet grote bekendheid in Frankrijk maar de beweging staat in Nederland nog in de kinderschoenen.
De website van de Nederlandse tak van de beweging bevat veel informatie over de achtergrond en de activiteiten zowel in Nederland als in het buitenland.

De term Vierde Wereld verwijst naar de mensen die, zowel in rijke als in arme landen, in situaties van armoede en sociale uitsluiting moeten leven.

Workshops voor vertalers Frans

Wat me het meest aanspreekt in het beroep van vertaler Frans is dat je nooit uitgeleerd ben. Er zijn altijd nieuwe vakgebieden te ontdekken met hun specifieke jargon en stijl. Overal waar teksten geschreven worden, en dat zijn nogal wat vakgebieden, heb je vertalers nodig (handleidingen, juridische stukken, literatuur, politiek, computerspelletjes, ondertiteling…). Altijd kom je nieuwe woorden of uitdrukkingen tegen, zowel in je moedertaal als in je vreemde taal/talen.

Als je al werkzaam ben als vertaler Frans ken je vast de workshops van David Brunand, een Franse jurist en tevens vertaler. Zelf heb ik nog niet de gelegenheid gehad om zijn workshops te volgen maar ik heb van collega’s positieve geluiden gehoord. In maart, april en mei organiseert David Brunand 4 workshops:

Vertalen op het gebied van het erfrecht (27 maart)
Vertalen op het gebied van het burgerlijk procesrecht (5 juin)
Vertalen op het gebied van het vennootschapsrecht (23 avril ou 21 mai)
Vertalen op het gebied van het vastgoedrecht (verkoop van onroerende zaken) (7 mei)

Voor meer informatie neem gewoon contact op met David Brunand (dhb.office@wxs.nl).

Vertaler Frans in de schijnwerpers

Een blog onderhouden is voor een tolk of vertaler een geweldig marketing instrument. Klanten zoeken tegenwoordig niet meer in de Gouden Gids voor een vertaler Frans maar gaan gelijk naar Google… Het lastige aan een blog is dat je telkens iets te vertellen moet hebben en ik moet toegeven dat ik vrij vaak helemaal geen inspiratie heb…

Vandaar mijn bewondering voor mensen die het wél kunnen. Céline Graciet is een collega vertaler Frans (Engels naar Frans) die een geweldige blog heeft: Naked Translations. Op deze tweetalige website schrijft ze met humor en nederigheid over uiteenlopende onderwerpen die enigszins met taal, vertalen of tolken (ze is tevens tolk Frans) verbonden zijn. Aangeraden lectuur dus… Bovendien vind ik haar website heel mooi eruit zien.

Als jij ook interessante blogs geschreven door vertalers of tolken kent (of misschien je eigen blog), stuur maar gerust een link!

Op naar België…

Deze week ben ik aan de slag gegaan als student van het Postgraduaat Congrestolken bij de Hogeschool van Gent (Nederlands > Frans en Frans > Nederlands). Helaas bestaat er in Nederland vooralsnog geen specialisatie in het congrestolken. Congrestolken werken meestal bij internationale organisatie (EU, VN…).

Het zal waarschijnlijk even duren voor ik helemaal wen aan het Nederlands dat in Vlaanderen wordt gesproken… Het is me trouwens opgevallen dat er veel minder verschillen lijken te zijn tussen het Frans uit Frankrijk en het Frans uit het Franstalige deel van België dan tussen het Nederlands en het Vlaams. Maar één verschil is wel van wezenlijk belang: in het Frans uit Frankrijk betekent savoir weten en pouvoir kunnen maar de Franstalige Belgen gebruiken savoir met “kunnen” als betekenis. En Belg zou dus zeggen: Tu sais me passer le sel? (“Kun je me het zout aangeven?”), wat een Fransman zou interpreteren als “Weet jij hoe je het zout moet aangeven?”…

Over dit kleine maar toch belangrijke verschil gaat het volgende verhaal rond:

Tijdens een missie van de VN in Kongo (een voormalig Belgische kolonie) bevinden een aantal Engelstalige medewerkers van de VN met hun tolk Frans zich in een vliegtuig dat de hoofdstad als bestemming heeft. Tot grote ergernis van de passagiers blijft het vliegtuig meer dan een uur rondvliegen boven de hoofdstad. De tolk wordt richting cockpit gestuurd om aan de copiloot te vragen wat er aan de hand is. Het antwoord van de copiloot luidt: “Le pilote ne sait pas atterrir” (in Frankrijk = “De piloot weet niet hoe hij moet landen” / In België = “De piloot kan nu niet landen”)…

Hoe de tolk dit heeft opgelost, weten we niet…

Kluitjesvoetbal

Twee weken geleden schreef ik over hoe moeilijk het kan zijn voor een tolk om valse vrienden te vertalen. Van de week werd ik gevraagd om als tolk Frans te werken voor een NGO in Den Haag. Het thema was de toekomst van ontwikkelingssamenwerking. Een van de gastsprekers betreurde dat een aantal organisaties kluitjesvoetbal lijken te spelen en dat de hulp daardoor op een inefficiënte manier aan ontwikkelingslanden wordt verleend… Zo’n woord komt meestal als een verassing voor de tolk en is heel moeilijk te vertalen. Wat je eigenlijk moet doen is een vergelijking maken die tot de verbeelding van de Franse toehoorders spreekt.

De oplossing die ik gekozen heb voor kluitjesvoetbal spelen luidt: tous se jeter dans la même mêlée. Mêlée betekent een opeenstapeling van spelers die op het rugbyveld om de bal vechten (zie foto)… Ik was blij om een oplossing te hebben gevonden die toch met de sportwereld te maken heeft. En aangezien rugby in Frankrijk heel populair is, denk ik dat de toehoorders de betekenis van kluitjesvoetbal hebben meegekregen.

Pimp je Nederlands! (3) avant la lettre

Ontdek iedere week een Franse uitdrukking die je ook gewoon in het Nederlands kunt gebruiken…

Vandaag: avant la lettre

Nederlanders die voor een Franstalig publiek spreken, vinden het vaak leuk om van oorsprong Franse uitdrukkingen te gebruiken. Meestal verwachten ze van hun publiek enige blijk van (h)erkenning en je moet als tolk Frans het gewilde effect van de spreker wel kunnen overbrengen. Het probleem is dat zo’n uitdrukking vaak totaal onverwachts komt voor de toehoorders en dat de uitspraak hiervan ook niet altijd optimaal is. Als tolk voeg ik dan vaak een toelichting toe, bijvoorbeeld dat de uitdrukking en français dans le texte is gebruikt…

Avant la lettre is een vaak voorkomende Franse uitdrukking in de Nederlandse taal. Letterlijk betekent het “voor de letter”. Vorige week had ik het over Père Joseph, een netwerker avant la lettre in een tijdperk zonder Hyves, Linkedin of netwerkbijeenkomsten…

Voorbeelden:
Het Romeinse Rijk, een economische unie avant la lettre.
In de jaren 50 waarschuwde hij al voor de gevaren van de opwarming van de aarde. Hij was een milieuactivist avant la lettre.

Volgende week: carte blanche.